మన నోట్లపై గాంధీ ఫొటో.. ఎప్పుడు..? ఎందుకు..? ఎలా..? అంతకు ముందు ఎవరి ఫొటో ఉండేది..?
మన న ట లప గ ధ ఫొటో ఎప్పుడు వచ్చింది?
Indiabreakingdaily.com – మన న ట లప గ ధ ఫ - భారత కరెన్సీ నోట్లపై మహాత్మా గాంధీ చిత్రం ఎలా చోటు చేసుకుందనే విషయం చాలామందికి ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. మన న ట లప గ ధ ఫొటో కనిపించే ముందు నోట్లపై బ్రిటిష్ పాలనకు సంబంధించిన చిత్రాలు, ఆ తర్వాత జాతీయ చిహ్నాలు ఉండేవి.
1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా కొంతకాలం కింగ్ జార్జ్ VI చిత్రం ఉన్న నోట్లను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా జారీ చేసింది. స్వతంత్ర భారతదేశానికి తగిన కొత్త కరెన్సీ రూపకల్పన అవసరమవడంతో డిజైన్లలో మార్పులు చేపట్టారు.
గాంధీకి ముందు నోట్లపై ఏ చిహ్నం ఉండేది?
1949లో ఒక రూపాయి నోటుకు కొత్త రూపాన్ని తీసుకొచ్చారు. వాటర్‌మార్క్ విండోలో కింగ్ జార్జ్ స్థానంలో సారనాథ్‌లోని అశోక స్తంభం సింహ రాజధాని చిహ్నాన్ని చేర్చారు. ఇది స్వతంత్ర భారతదేశ గుర్తింపును కరెన్సీపై ప్రతిబింబించింది.
బ్యాంకు నోట్ల రూపకల్పనను ఆర్‌బిఐ కరెన్సీ నిర్వహణ విభాగం పర్యవేక్షిస్తుంది. అయితే నోట్ల డిజైన్‌కు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదం అవసరం. 1934 ఆర్‌బిఐ చట్టంలోని సెక్షన్ 25 ప్రకారం, కేంద్ర బోర్డు సిఫార్సులను పరిశీలించిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన రూపంలోనే నోట్లు జారీ కావాలి.
తొలిసారి గాంధీ చిత్రం ఎప్పుడు ముద్రించారు?
1969లో మహాత్మా గాంధీ శతజయంతి సందర్భంగా ప్రత్యేక కరెన్సీ సిరీస్‌ను విడుదల చేశారు. అప్పటి ఆర్‌బిఐ గవర్నర్ ఎల్.కె. ఝా సంతకంతో ఉన్న ఆ నోటుపై సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమంతో పాటు గాంధీ చిత్రాన్ని ముద్రించారు. అయితే అది అన్ని నోట్లకు శాశ్వత నమూనాగా మారలేదు.
తర్వాత 1987 అక్టోబర్‌లో గాంధీ చిత్రపటంతో 500 రూపాయల నోట్ల సిరీస్ విడుదలైంది. ఈ సిరీస్‌లో కూడా అశోక స్తంభం సింహ రాజధాని వాటర్‌మార్క్‌గా కొనసాగింది.
మహాత్మా గాంధీ సిరీస్ ఎందుకు ప్రారంభమైంది?
1990వ దశకంలో డిజిటల్ ప్రింటింగ్, స్కానింగ్, ఫోటోగ్రఫీ, జిరాక్స్ వంటి సాంకేతికతలు వేగంగా అభివృద్ధి చెందాయి. దీంతో పాత భద్రతా లక్షణాలు నకిలీ నోట్ల ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు సరిపోవని ఆర్‌బిఐ భావించింది.
మానవ ముఖాన్ని నకిలీ చేయడం నిర్జీవ వస్తువులతో పోలిస్తే కష్టమనే అభిప్రాయం, అలాగే గాంధీకి ఉన్న దేశవ్యాప్త గుర్తింపు కారణంగా ఆయన చిత్రాన్ని ఎంచుకున్నారు. 1996లో పాత అశోక స్తంభం సిరీస్ స్థానంలో కొత్త మహాత్మా గాంధీ సిరీస్‌ను ఆర్‌బిఐ ప్రవేశపెట్టింది. ఈ మార్పుతో మన న ట లప గ ధ చిత్రం విస్తృతంగా కనిపించడం ప్రారంభమైంది.
ఈ నోట్లలో విండోడ్ సెక్యూరిటీ థ్రెడ్, లేటెంట్ ఇమేజ్, ఇంటాగ్లియో ముద్రణ వంటి భద్రతా లక్షణాలను చేర్చారు. దృష్టి లోపం ఉన్నవారు నోట్లను గుర్తించేందుకు ఉబ్బెత్తు ముద్రణ వంటి ఫీచర్లు కూడా ఉపయోగపడ్డాయి.
కొత్త సిరీస్‌లో ఏమి మారింది?
2016లో ఆర్‌బిఐ మహాత్మా గాంధీ కొత్త సిరీస్ నోట్లను ప్రకటించింది. గాంధీ చిత్రం కొనసాగుతూనే, అదనపు భద్రతా ఫీచర్లు చేర్చారు. నోట్ల వెనుక భాగంలో స్వచ్ఛ భారత్ అభియాన్ లోగోను కూడా పొందుపరిచారు.
భారత నోట్ల రూపకల్పనలో గాంధీ చిత్రం కేవలం జాతీయ గుర్తింపుకే కాదు, నకిలీ నోట్లను అరికట్టే భద్రతా వ్యూహంలో భాగంగానూ నిలిచింది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
భారత నోట్లపై గాంధీ ఫొటోకు ముందు ఎవరి చిత్రం ఉండేది?
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన వెంటనే కొంతకాలం కింగ్ జార్జ్ VI చిత్రం ఉన్న నోట్లు చలామణిలో ఉండేవి. తర్వాత అశోక స్తంభం సింహ రాజధాని చిహ్నాన్ని ఉపయోగించారు.
గాంధీ చిత్రం ఉన్న మొదటి ప్రత్యేక నోటు ఎప్పుడు వచ్చింది?
1969లో గాంధీ శతజయంతి సందర్భంగా విడుదల చేసిన ప్రత్యేక సిరీస్‌లో ఆయన చిత్రం కనిపించింది.
మన న ట లప గ ధ చిత్రం ఇప్పటికీ ఎందుకు కొనసాగుతోంది?
మహాత్మా గాంధీ భారతదేశానికి విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందిన జాతీయ నాయకుడు. ఆయన చిత్రం ఉన్న సిరీస్‌లో ఆధునిక భద్రతా లక్షణాలను కూడా ఆర్‌బిఐ కొనసాగిస్తోంది.
Related Reading
Frequently Asked Questions
What is మన న ట లప గ ధ ఫ?మన న ట లప గ ధ ఫ is the main topic of this guide. The article explains the context, practical details, and next steps readers should understand.
Why does మన న ట లప గ ధ ఫ matter?మన న ట లప గ ధ ఫ matters because readers are looking for a useful answer, not just a short summary. Good content should match search intent and help them decide what to do next.